Jakie prawa ma pacjent podczas pobytu w szpitalu
Przyjęcie do szpitala oznacza nie tylko leczenie. Pacjent ma też zestaw praw, które obowiązują od pierwszej do ostatniej godziny pobytu. Określa je ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Dotyczą informacji, zgody na zabieg, dokumentacji, prywatności i kontaktu z bliskimi. Część z tych praw działa automatycznie. Inne trzeba zgłosić personelowi, na przykład upoważnienie dla bliskiej osoby. Poniżej zebrano najważniejsze z nich oraz to, co zrobić, gdy ktoś ich nie przestrzega. Warto je znać jeszcze przed przyjęciem.
Informacja o leczeniu i zgoda na zabieg
Pacjent ma prawo do informacji o stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych i możliwych metodach leczenia, ich następstwach oraz rokowaniu. Lekarz ma to powiedzieć zrozumiale. Można dopytywać, prosić o powtórzenie i o wyjaśnienie niezrozumiałych słów. Pacjent może też zrezygnować z informacji albo wskazać osobę, której lekarz ma ją przekazywać.
Na zabieg i większość badań potrzebna jest zgoda pacjenta. Przy operacjach i metodach o podwyższonym ryzyku musi być pisemna. Przed podpisaniem formularza warto przeczytać go do końca i zapytać o wszystko, co budzi wątpliwości, bo podpis bez zrozumienia treści niewiele daje. Zgodę można cofnąć, dopóki zabieg się nie zaczął, a odmowa nie pozbawia prawa do dalszej opieki. Wyjątkiem jest bezpośrednie zagrożenie życia, gdy pacjent nie może wyrazić woli, a nie da się porozumieć z jego opiekunem. Przy pacjentach małoletnich i ubezwłasnowolnionych obowiązują osobne zasady zgody. Przy pacjencie, który ukończył 16 lat, potrzebna jest także jego własna zgoda.
Dokumentacja medyczna i tajemnica
Pacjent może przeglądać swoją dokumentację na miejscu bez opłat. Może też poprosić o wyciąg, odpis lub kopię, a za wykonanie takiego dokumentu szpital ma prawo pobrać opłatę. Informacje o stanie zdrowia są objęte tajemnicą. Poza personelem medycznym dostęp do nich i do dokumentacji mają co do zasady tylko osoby wskazane przez pacjenta. Po jego śmierci wgląd w nią może mieć osoba upoważniona za życia. Upoważnienie najlepiej złożyć przy przyjęciu i sprawdzić, czy trafiło do akt.
Intymność, odwiedziny i rzeczy osobiste
Pacjentowi przysługuje poszanowanie godności i intymności. Przy badaniu lub zabiegu obecne mogą być tylko osoby niezbędne, a pozostałe wyłącznie za jego zgodą. Ma prawo do kontaktu z bliskimi, także telefonicznego i listownego, do opieki duszpasterskiej oraz do leczenia bólu. Może też skorzystać z dodatkowej pomocy w pielęgnacji, którą zapewni osoba bliska. Zasady odwiedzin ustala jednak szpital, więc warto zapytać na oddziale o godziny i ewentualne ograniczenia. Rzeczy wartościowe można oddać do depozytu.
Co zrobić, gdy prawa nie są przestrzegane?
Najlepiej reagować etapami. Pierwszy krok zwykle wystarcza, gdy problem wynika z pośpiechu albo nieporozumienia.
- Porozmawiaj na oddziale z lekarzem prowadzącym albo pielęgniarką oddziałową, od razu po zdarzeniu
- Złóż pisemną skargę do kierownika szpitala, z datą, miejscem i opisem sytuacji
- Zgłoś sprawę Rzecznikowi Praw Pacjenta gdy skarga nie rozwiązała problemu, a naruszono prawa pacjenta
Osobna ścieżka dotyczy sprzeciwu wobec opinii lub orzeczenia lekarza, jeśli wpływa ono na prawa pacjenta. Wnosi się go do komisji lekarskiej przy Rzeczniku Praw Pacjenta w ciągu 30 dni od daty wydania rozstrzygnięcia. Pomagają notatki z nazwiskami, godzinami i treścią rozmów, a skargę dobrze złożyć szybko, bo świeże wydarzenia łatwiej opisać. Świadomy pacjent rozmawia z personelem swobodniej, bo wie, o co może prosić i do kogo się odwołać.