Jak przebiega rehabilitacja po zabiegu operacyjnym stawu kolanowego

Po operacji kolana od ćwiczeń zależy duża część końcowego efektu. Sam plan rehabilitacji wynika jednak z tego, co zrobił chirurg. Inaczej wygląda powrót do sprawności po artroskopii łąkotki, a odmiennie po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego i po wszczepieniu endoprotezy. Schemat jest za to podobny. Najpierw chroni się operowany staw, potem odzyskuje ruchomość i siłę, a na końcu sprawność potrzebną w pracy i w sporcie.

Co dzieje się w pierwszych dniach?

Rehabilitację zaczyna się zwykle w dniu zabiegu albo następnego dnia. Pacjent uczy się wstawać, chodzić o kulach i obciążać nogę w zakresie, który zaleci operator. Po części zabiegów nogę trzeba odciążać, po innych można stawać na nią od razu.

W tym czasie celem jest zmniejszenie obrzęku i bólu. Pomagają chłodzenie, uniesienie kończyny i napinanie mięśnia czworogłowego uda w wyproście. Leki na ból i profilaktykę przeciwzakrzepową ustala lekarz.

Etapy rehabilitacji po kolei

EtapCelTypowe działania
Wczesnymniejszy obrzęk i ból, pierwsze zgięciechłodzenie, ćwiczenia izometryczne, chodzenie o kulach
Pośrednipełny wyprost, rosnący zakres zgięciarower stacjonarny, ćwiczenia w odciążeniu, trening równowagi
Wzmacnianiesiła mięśni uda i pośladkówprzysiady, wykroki, ćwiczenia na maszynach
Powrót do aktywnościsprawność funkcjonalnabieg, skoki, trening zbliżony do dyscypliny

Tabela pokazuje kolejność, a nie kalendarz. O przejściu dalej decydują kryteria: ustąpienie obrzęku, odzyskany wyprost, kontrola nad kolanem podczas chodu. Fizjoterapeuta sprawdza je na wizytach. Tempo wyznacza protokół operatora, bo po prostym zabiegu artroskopowym przebiega ono szybciej niż po rekonstrukcji więzadła.

Jak ćwiczyć w gabinecie i w domu?

Zajęcia z fizjoterapeutą wyznaczają kierunek, ale o wyniku w dużej mierze decydują ćwiczenia wykonywane w domu. Zwykle powtarza się je kilka razy dziennie w krótkich seriach. Podczas ćwiczenia powinno się czuć wysiłek mięśnia, a ostry ból w stawie jest sygnałem, żeby przerwać. Pomocne są zabiegi na obrzęk i terapia manualna, ale nie zastępują pracy własnej pacjenta. Warto prowadzić prosty dzienniczek, w którym zapisuje się zakres zgięcia, obwód kolana i ból w skali od 0 do 10. Dzięki niemu łatwiej zauważyć, czy postęp się zatrzymał.

Czego unikać i co powinno niepokoić?

Najczęstszy błąd to zbyt szybkie obciążanie. Pacjent czuje się dobrze, odstawia kule wcześniej, niż zalecono, i kolano reaguje obrzękiem. Do czasu zgody lekarza lepiej unikać skoków, głębokich przysiadów, klęczenia i skręcania tułowia przy zablokowanej stopie.

Pewne objawy wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem. Należą do nich gorączka, narastające zaczerwienienie i sączenie z rany oraz ból i obrzęk łydki. Pilnej oceny wymaga też duszność, bo może wskazywać na zator płucny. Nagłe pogorszenie po okresie poprawy również nie powinno czekać do najbliższej wizyty.

Kiedy wraca się do pracy i sportu?

Do pracy siedzącej wraca się zwykle wcześniej niż do fizycznej, a o terminie decyduje lekarz prowadzący. Sporty kontaktowe i skoki wymagają przejścia testów funkcjonalnych, na przykład porównania siły obu nóg. Po rekonstrukcji więzadła trwa to wiele miesięcy. Rehabilitacja ma więc jasny porządek, w którym najpierw jest ochrona, potem ruchomość i siła, a dopiero na końcu sprawność. Pacjent, który zna kolejność etapów i kryteria przejścia dalej, łatwiej rozumie, dlaczego nie warto jej skracać.