Jak działa tomografia komputerowa i czym różni się od rezonansu

Lekarz wypisuje skierowanie na tomografię albo rezonans, a pacjent zwykle nie wie, czym te badania się różnią. Oba dają obraz wnętrza ciała w przekrojach i oba odbywają się w dużym urządzeniu w kształcie tunelu. Na tym podobieństwa w zasadzie się kończą. Aparaty działają na innych zasadach, inaczej wyglądają z punktu widzenia pacjenta i odpowiadają na inne pytania diagnostyczne. Poniżej wyjaśniamy, co dzieje się w każdym z nich i skąd bierze się decyzja o wyborze badania.

Jak działa tomografia komputerowa?

W tomografie lampa rentgenowska krąży wokół leżącego pacjenta. Po przeciwnej stronie detektory mierzą, ile promieniowania przeszło przez ciało. Gęste tkanki, jak kość, pochłaniają go więcej niż powietrze w płucach. Komputer składa tysiące takich pomiarów w przekroje, z których można zbudować obraz przestrzenny. Samo skanowanie trwa zwykle kilka minut, często krócej. Badanie oznacza dawkę promieniowania jonizującego, dlatego lekarz zleca je wtedy, gdy korzyść diagnostyczna ją uzasadnia.

Na czym polega rezonans magnetyczny?

Rezonans nie używa promieniowania rentgenowskiego. Aparat wytwarza silne pole magnetyczne, które porządkuje jądra wodoru w tkankach. Następnie wysyła impulsy fal radiowych. Jądra na chwilę wychodzą z uporządkowania i wracają do niego, oddając sygnał. Każda tkanka robi to nieco inaczej, więc komputer odróżnia mięsień od więzadła, istotę szarą od białej i zdrowy fragment od zmienionego.

Cena tej precyzji to czas i hałas. Badanie trwa od kilkunastu minut do około godziny, a pacjent musi leżeć nieruchomo, bo ruch rozmywa obraz. Aparat głośno stuka, więc badany dostaje słuchawki lub stopery. Pole magnetyczne działa cały czas, dlatego do pracowni nie wolno wnosić metalowych przedmiotów.

Najważniejsze różnice w jednym miejscu

CechaTomografiaRezonans
Czynnik obrazującypromieniowanie rentgenowskiepole magnetyczne i fale radiowe
Czas badaniakilka minutkilkanaście minut do godziny
Najlepiej widocznekości, płuca, krwawienia, urazymózg, rdzeń kręgowy, stawy, więzadła
Kontrastjodowygadolinowy
Hałasniewielkigłośny

Z tabeli korzysta się prosto. Pytanie o kość, płuco albo świeży uraz to zwykle teren tomografii. Przy tkankach miękkich częściej wybiera się rezonans.

Przeciwwskazania i przygotowanie

Przed tomografią z kontrastem lekarz pyta o alergie i sprawdza czynność nerek. Środek jodowy podaje się dożylnie i daje chwilowe uczucie ciepła. W ciąży tomografię wykonuje się tylko wtedy, gdy jest naprawdę konieczna. Przy rezonansie problemem są niektóre rozruszniki, implanty ślimakowe i większe metalowe elementy w ciele, choć wiele wszczepów jest do tego badania dopuszczonych. Każdy pacjent wypełnia przed wejściem ankietę o wszczepionych urządzeniach i operacjach. Osoby, które źle znoszą zamknięte przestrzenie, powinny uprzedzić personel, bo w rezonansie leży się dłużej.

Które badanie jest lepsze?

Żadne nie jest lepsze samo w sobie. Wybór zależy od tego, co lekarz podejrzewa. Przy urazie głowy albo nagłych objawach sugerujących udar pierwsza jest zwykle tomografia, bo jest szybka. Przy przewlekłym bólu kolana albo podejrzeniu zmian w mózgu częściej zleca się rezonans. Jeśli na skierowaniu nie widać powodu badania, warto zapytać lekarza, co chce wykluczyć.